Banka kartı, Avrupa’da yaygın bir şekilde kullanılan bir kart. Hatta Avrupa’da kredi kartı kullanımı düşük olduğu için, insanlarda ellerindeki parayı harcama kültürü var, insanlar genel olarak banka kartlarıyla alışveriş yapıyor, kredi kartı almak için üniversite mezunu olmak gerekiyor, ya da yeterli kredi notunuz olması gerekiyor. Bizdeki gibi kredi kartı alırsanız size şemsiye veririz tarzı şeyler yok, gerçi artık onlar bizde de yasaklandı diye biliyorum. Neyse, reklamlardan birine yazının en sonunda yer vereceğim, ama asıl bahsetmek istediğim konu banka kartı ve Türkiye, daha doğrusu Türk halkı. Banka kartının iki farklı tarafı var, biri müşteriler yani halk için olan kısmı, öbürü ise kurumsal yani firmalar için olan kısmı. İki taraf hakkında da bildiklerimi aktarmayı umuyorum.

İşin kurumsal tarafından bakalım önce. BKM kendi hayrına tabi ki de banka kartının kullanılmasını yaygınlaştırmak istemiyor, işin öncelikli amacı vergi kaçırılmasını engellemek. Zaten kredi kartı kullanıyoruz biz diyenler olacaktır ama durum şu. Mutlaka denk gelmişsinizdir, bir ürünün fiyatı “x lira” iken nakit almak istediğinizde fiyatı daha ucuz olan “y lira” oluyor. Kredi kartında ise bu durum olmuyor, neden mi ? Siz ürünü nakit, fişsiz alırsanız, firma vergi ödemek zorunda kalmıyor, kısaca kayıt dışı işlem yapıyor ve sonuç olarak ödemesi gereken vergiyi fiyattan düşüyor. Bu durum müşterinin işine geldiği için müşteri bunu seve seve kabul ediyor. Ama işlem kayıt dışı olduğu için bu vergi kaçırmaya giriyor. Kısaca BKM ‘nin banka kartını yaygınlaştırmaya çalışmasının asıl amacı o. Yani sitesindeki, şifresi var, paranız çalınmaz kaybolmaz vs. bahaneleri tamamen eften püften. Paranızı kaybetmeniz BKM ‘ nin hiç de umrunda olmaz.

İşin müşteri kısmını ise daha farklı ele alalım. İlk olarak, bankalar müşterileri taksitli alışveriş kullanmaya teşvik etmiyor mu? Ömür boyu ufak taksitler (bu benim sloganım) ile müşteriler “cebinde olmayan parayı” harcamaya teşvik edilmiyor mu ? Ülkede kredi kartının kullanımının yaygın olmasının sebebi bu değil mi zaten? Aynı şekilde insanların “cebinde olmayan parayı” aşırı derecede harcaması yüzünden insanlar kredi kartı mağduru olmuyor mu? Bu ülkede borca girmeden birşey alınabiliyor mu? Hayır ! Araba alacaksınız, 2 sene taksitle, kredi alınır, ev alacaksanız yine taksitle kredi ödersiniz. İnsanların cebinde doğru dürüst para yokken nasıl banka kartı kullanacaklar ki ? Bir defa bunu değiştirmenin imkanı yok, bizim ekonomi yapımız bu şekilde. Bu sebeple, banka kartlarının yaygınlaşacağına inanmıyorum.

Bu da benim görüşüm, banka kartını yaygınlaştırmaya çalışmadan önce bir dönüp kendi bankalarımıza neden bakmıyoruz ki? Hesabımda param var, banka kartımla alışveriş yapacam. Ama o da ne ? Banka, benden senelik 70 lira hesap işletim ücreti adı altında “hava parası” kesiyor, aynı şekilde kart parası kesiyor, sigortası cart curt derken, benim hesabımda duran parayı banka düzenli aralıklarla tüketiyor. E ne esprisi kaldı banka kartının ? Ben param kaybolmasın (ki para kaybetmek nedir ki onu anlamadım), ya da nakit param şifreli olsun diye, her sene bankaya bir ton para mı akıtmak zorundayım? Sahte para durumu ise ne kadar sıklıkla bir insanın başına gelir ki? Ya da aynı şekilde, ATM’ler 100 lük ve 50 lik vereceğine daha ufak miktarlar verebilirler değil mi ? BKM insanları banka kartı kullanmaya teşvik etmeden önce, bankaların “hava parası” almasının önüne geçsin. Yasal olarak bu yasak ama bankaların hiç de umrunda olmuyor bu, şikayet etmeden kestikleri parayı geri alamıyoruz. BKM ya da BDDK bankaların hava parasını almasını engellesin, sonra banka kartı kullanımını yaygınlaştırmayı denesinler. Aynı şekilde zaten toplu taşıma araçlarında (minibüs, otobüs vb.) banka kartı geçmediği için insanlar para çekmek zorunda kalıyor. Zaten bu sebeple para çeken birisi, alışveriş için de para çeker, neden banka kartıyla uğraşsın ki?

Sonuç olarak, bu banka kartı olayı Türkiye’de tutmaz, bugün alışveriş yaparken kullananları gördüm ama, banka kartının yaygınlaşacağını sanmıyorum. Ta ki, bankaların haksız yere kazanç sağlamasını engelleyip, insanımıza ellerinde olmayan parayı harcamanın (kısaca borçlanmanın) mantıklı bir şey olmadığını öğretene kadar. İkisinin de olabileceğine inanmadığım için banka kartımı daha uzunca bir süre evde bırakmaya devam edeceğim. Son olarak aşağıda BKM’ nin reklamlarından birine yer verip yazımın sonuna geliyorum.

Eğer üniversite öğrencisi değilseniz, Türkiye İş Bankası hesabınızdan senede 2 kere 35 lira hesap işletim ücreti kesiyor, yani toplamda 70 lira. Bunun açıklaması şu, elinizdeki bir miktar parayı yastık altında saklamak yerine, bankaya yatırıp değerlendireyim dediğiniz zaman, İş Bankası ve tabi ki diğer bankalar, hesabınızdan düzenli olarak hesap işletim ücreti kesiyor. Zaten bankaya yatırarak 3-5 lira kazandığınız paranızdan her sene 70 liraya yakın para kesiliyor, yani kendi paranızdan da oluyorsunuz. Neyse ki üniversite öğrenci iseniz şanslısınız, bankalar size ayrıcalık tanıyıp hemen üzerinize atlamıyori, öğrencilik süresince sizi kendisine bağlıyor ve öğrencilik bitince düzenli olarak hesabınızdaki parayı yürütmeye başlıyor, bankaların gelmiş olduğu durum çok güzel değil mi ?

Neyse, hesap işletim ücreti konusunu kapatıp başlıkta yazan ilginç güvenlik kamerasını anlatayım, sıra numarası aldım, uzunca bir süre bekledikten sonra, ki İş Bankası şubelerinde beklemeniz çok normal, devlet bankası özel banka (düzelttiği için Sadi’ye teşekkür ederim) olduğu için sanırım çalışanlarda bir rahatlık var, her müşterinin işlemi en az 15 dakika sürüyor ve çalışanlar da gayet rahat. Sıra numaram geldi, müşteri temsilcisi ile görüşme ayrıcalığına hak kazanmış oldum, masaya oturdum ve yanımda bana doğru çevrilmiş uzunca bir A4 web kamerası gördüm, tepesindeki kocaman ışığı yanıyor ve oturduğum koltuğa doğru yöneltilmiş. Şimdi, bunda ne var, güvenlik kameraları her yerde diyebilirsiniz ama, burada işler azıcık daha farklı. Web kamerasını güvenlik kamerası olarak kullanmayı akıl eden zihniyeti tebrik ediyorum, yalnız tepesindeki o kocaman ışığın yüzünüzde patlaması, ve bu kameranın sizden sadece 30 cm uzakta durması insanı gerçekten rahatsız ediyor. Sanki potansiyel suçluymuşum da ters bir harekete yeltenirim diye kameraya kaydediyorlarmış izlenimi uyandırıyor kişide.

Sonuç olarak, böyle saçma sapan bir kamera sistemi kullanan İş Bankası’na buradan selamlarımı yolluyorum, müşterilerinin burnunun dibine web kamerası sokup kayıt altına alarak onlara ne kadar değer verdiğini çok güzel gösteriyor. Benim bildiğim güvenlik kamerası bulunduğu alanı yukardan görecek şekilde etrafı demir korumalı olarak duvarın tepesine monte edilir, bunu dandik bir web kamerası ile müşterilerin gözüne flaşı sokarak yapmak pek akıl karı ve etik olmaz. iŞ Bankası son zamanlarda gerçekten benim gözümde daha da kötüye giden bir bankaydı (reklamları güzel orası ayrı) hesap işletim ücreti olarak 70 liracık kesmesi ve bu saçma kamera uygulamasından sonra gözümde değeri tamamen yerle bir oldu. Muhtemelen benim gibi düşünen daha bir çok kişi vardır, yani olay sadece “benim gözümdeki değeri” değil. En kısa sürede İş Bankası’ndaki hesaplarımı kapattırıp, kredi kartımı da muhtemelen önümüzdeki bir kaç ay içinde iptal ettirecem, insanın parasıyla rezil olması bu olsa gerek.

İşte yukarıda yazılan bu sebepten dolayı Türkiye’de satılan iPhone, iPad, Macbook, iMac vb. Apple ürünleri deli fiyatlarla satılıyor. Sonuç olarak, 4 milyara ortalama bir iMac alıyorsunuz. Bunun en mantıklı çözümü ise bu ürünleri yurtdışından almak ya da getirtmek, bu sayede fiyatlar bir nebze daha ucuz oluyor, ama bunda da sorun Apple’ın uluslararası garantiyi sadece 1 sene olarak sunmasında yaşanıyor. Bunu da ancak, ekstra para vererek garanti uzatmak suretiyle aşabilirsiniz, sonuç olarak fiyat ne olur bilmiyorum ama muhtemelen Türkiye’deki Apple ürünlerinin fiyatından daha ucuz olacağı kesin.

Ya da çözüm olarak hiç Apple almamak en mantıklısı, aslında bıraksalar “bir hatemark olarak Apple” isimli bir kitap bile yazarım, o derece sevmem Apple’ı.

İnternetten Adidas modelleri bakarken (Türk bir sitede), süper modeller gördüm, model adlarını yazdım ve en yakın Adidas mağazasına gittim, ve baktım, modellerden hiçbiri yok. Bu sefer başka bir spor mağazasına gittim ve beğendiğim modellerden birini buldum. Ve oradaki görevliye ben şu modelleri de beğendim, neden sizde bunlardan yok dediğimde şu cevabı aldım. ” Her mağaza, satacağını düşündüğü modellerden sipariş eder. Eğer bu modelleri satamazsa, elinde kalır ve sorun yaratır” dedi. Yani o beğendiğiniz şekilli ayakkabıyı hiçbir mağazada bulamama şansınız var, bu durumda yapabileceğiniz 2 şey var :

1-) Artık pes edip gittiğiniz en son mağazadan beğendiniz bir modeli almak. Ki genelde tüm mağazalarda ağırlıklı olarak superstar modelleri var. Önü deniz kabuğu vs. hikayesi güzel de bana pek güzel gelmiyor. Bu modellerden alırsanız, muhtemelen sokakta her 2 kişiden birinde sizin ayakkabıdan göreceksinizdir.

2-) Beğendiğiniz ayakkabıyı gördüğünüz yerden alacaksınız, artık internet sitesinden ayakkabı siparişi vermeye ne kadar güvenirsiniz bilemem. İnternetten herşeyi sipariş eden biri olarak ayakkabı sipariş etmenin mantıklı olduğunu düşünmüyorum, tshirt sipariş ederim ama ayakkabının yeri farklıdır. Ayağınızda modelin güzel durmama, numarasının olmaması gibi durumlar var, ve sürekli kargo ile geri gönder yenisini al yapmak bir süre sonra bayar.

Adidasın bu durumda yapması gereken ise şudur: Türkiye için resmi Adidas Online mağazası. Çünkü, Türkiye’de satılan modellerin bir kısmı adidasın kendi sitesinde yok. O kadar komik durum, en azından Adidas, Türkiye’ye getirdiği modelleri bir yerde listelerse arasından seçim yapmak daha kolay olur, daha sonra da bulmak için mücadele ederiz. En son baktığımda Adidas’ın online mağazası yoktu.

Evet sayın okur, eğer siz de benim gibi aradığınız modeli bulamamaktan şikayetçiyseniz, atlayın gidip en yakındaki Adidas mağazasına ve beğendiğiniz ilk modeli alın.

Herşeyin mükemmel gittiği bu olayda sorun şurada kaynaklanıyor, sizden alınan hatalı içecek, direk içecek makinasının oraya, daha önceden müşterilere verilmek için hazırlanmmış ya da değiştirilmiş diğer içeceklerin yanına gidiyor ve diğer müşterilere veriliyor. Buradaki ince noktayı farkettiniz mi ? Fark etmediyseniz anlatayım, benim, kendi pipetimle içtiğim içecek başkasına tekrar veriliyor, çöpe dökülmüyor ya da atılmıyor. Atılacak olsa, diğer içeceklerin arasına konmaz zaten değil mi Burger King ? “İçeceği içmeden hatalı olup olmadığını anlamak için tepedeki plastiği kaldır sen de” diyenlere soruyorum, şeftali ve limon aroması farkını renginden ayırt etmek mümkün müdür acaba ?

Sonuç olarak, Burger King, başkasının içtiği ya da içmediği (artık o müşteriye kalmış), içeceği geri alıp, üzerine ekleme yaparak ya da yapmadan, hatta tepesindeki plastiği değiştirerek ya da değiştirmeden, başka müşteriye bu içeceği veriyor. Eğer içecek içildiyse, kişisel vücut sıvınız (tükürük), pipet aracılığıyla içeceğe geçiyor ve başkası bu içeceği içiyor. Ya da içmeden, içeceğin içine birşeyler katıp (artık orası sizin yaratcılığınıza kalmış) iade ettiğiniz zaman, bu içecek yine başkasına veriliyor. Ve doğal olarak bu durum, ciddi bir hijyenik sorun ortaya çıkartıyor.

Artık, Burger King çalışanlarını bu konuda eğitmiyor mu, yoksa eğittiği halde çalışanları bu duruma özen mi gösteriyor bilemeyecem ama, Burger King’den açık içecek alma konusunda iki kere düşünecem bundan sonra.

O zaman Burger King sloganını değiştiriyorum ve “Hijyen seni çağırıyor, Burger King” diyerek yazımı bitiriyorum.